Υπογοναδισμός

Τι είναι ο υπογοναδισμός;

lowTΥπογοναδισμός είναι η κατάσταση, κατά την οποία ο οργανισμός δεν παράγει την ποσότητα της τεστοστερόνης που χρειάζεται. Η τεστοστερόνη είναι η βασική ανδρική ορμόνη, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου του άρρενος. Ο υπογοναδισμός μπορεί να υπάρχει από τη γέννηση ή να αναπτυχθεί αργότερα σε κάποια φάση της ζωής.

Τι προκαλεί ο υπογοναδισμός;

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την χρονική εμφάνιση του υπογοναδισμού, δηλαδή αν αυτός αρχίσει στην εμβρυϊκή ζωή, πριν από την εφηβεία ή κατά την ενήλικη ζωή.

Κατά την εμβρυϊκή ζωή

testosterone picΕάν η τεστοστερόνη που παράγεται κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη δεν είναι επαρκής, αυτό μπορεί να έχει συνέπειες στην ανάπτυξη των εξωτερικών γεννητικών οργάνων.

Το παιδί που γενετικά είναι άνδρας μπορεί να γεννηθεί με:

(α) γυναικεία γεννητικά όργανα, (β) μη ξεκάθαρα γεννητικά όργανα (κάτι ενδιάμεσο, ανάμεσα στα ανδρικά και στα γυναικεία), ή (γ) υπολειμματική ανάπτυξη των ανδρικών γεννητικών οργάνων

Πριν από την εφηβεία με (α) μειωμένη ανάπτυξη της τριχοφυΐας, (β) μειωμένη ανάπτυξη της μυϊκής μάζας, (γ) γυναικομαστία και (δ) λεπτή χροιά φωνής

low testosterone causes weight gain brandonΚατά την ενήλικη ζωήο ενήλικας άνδρας μπορεί να παρουσιάσει:

  • Υπογονιμότητα
  • Στυτική δυσλειτουργία
  • Γυναικομαστία
  • Οστεοπόρωση
  • Μείωση μυϊκής μάζας
  • Μείωση τριχοφυΐας
  • Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία
  • Δυσκολία συγκέντρωσης
  • Εξάψεις

Που οφείλεται ο υπογοναδισμός; Ποια είναι δηλαδή τα αίτια που τον προκαλούν;

Ο υπογοναδισμός ταξινομείται στον πρωτοπαθή και στον δευτεροπαθή.

Πρωτοπαθής υπογοναδισμός

Το πρόβλημα υπάρχει στους όρχεις, οι οποίοι δεν μπορούν να παράγουν τη φυσιολογική ποσότητα τεστοστερόνης που χρειάζεται ο οργανισμός.

Τα συχνότερα αίτια του πρωτοπαθούς υπογοναδισμού είναι:

  • Κρυψορχία: Η μη φυσιολογική κάθοδος των όρχεων στο όσχεο μπορεί να έχει ως συνέπεια τη δυσλειτουργία των όρχεων και τη μειωμένη παραγωγή τεστοστερόνης.
  • Συγγενείς ανωμαλίες όπως το σύνδρομο Klinefelter.
  • Παρωτίτιδα: Αν η λοίμωξη συμβεί στην ενήλικη ζωή, υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί βλάβη στους όρχεις.
  • Τραυματισμός τον όρχεων: Μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή τεστοστερόνης, μόνο αν προκληθεί ζημιά και στους δύο όρχεις.
  • Θεραπείες για καρκίνο: Τόσο η χημειοθεραπεία όσο και η ακτινοβολία (όταν αυτή αφορά στην περιοχή των όρχεων) μπορούν να επηρεάσουν τόσο την παραγωγή της τεστοστερόνης όσο και του σπέρματος. Συνήθως, η μείωση της παραγωγής της τεστοστερόνης είναι παροδική.

Δευτεροπαθής υπογοναδισμός

Το πρόβλημα υπάρχει στον υποθάλαμο ή στην υπόφυση του εγκεφάλου. Στον υποθάλαμο, παράγεται φυσιολογικά μία ορμόνη η οποία διεγείρει την υπόφυση να παράγει την ωοθυλακιοτρόπο (FSH) και την ωχρινοποιητική (LH) . Η LH θα δώσει το μήνυμα στους όρχεις, για να παράγουν την τεστοστερόνη, ενώ η FSH ρυθμίζει την σπερματογένεση.

Τα συχνότερα αίτια του δευτεροπαθούς υπογοναδισμού είναι:

  • Σύνδρομο Kallmann: Είναι γενετικό σύνδρομο, το οποίο σχετίζεται με διαταραχές στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
  • Παθήσεις της υπόφυσης: Διάφορες παθήσεις, όπως όγκοι της υπόφυσης, χειρουργικές επεμβάσεις αλλά και η ακτινοβολία στην περιοχή μπορεί να είναι αίτια υπογοναδισμού.
  • Διάφορες λοιμώξεις: Όπως η φυματίωση και το AIDS.
  • Φάρμακα
  • Παχυσαρκία
  • Γήρανση

Πώς γίνεται η διάγνωση του υπογοναδισμού;

Αρχικά, με τη λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού και κλινικής εξέτασης. Παθολογικά ευρήματα από το μέγεθος τον όρχεων, τη μυϊκή μάζα, την τριχοφυΐα θα θέσουν την υποψία υπογοναδισμού.

Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με κάποιες ειδικές εξετάσεις στις οποίες περιλαμβάνονται;

  • Ορμονικές αιματολογικές εξετάσεις
  • Σπερμοδιάγραμμα
  • Απεικονιστικός έλεγχος της υπόφυσης (πχ Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, ό,που κριθεί απαραίτητο)
  • Έλεγχος για χρωμοσωμικές ανωμαλίες
  • Βιοψία όρχεων

Δεν χρειάζονται όλες οι παραπάνω εξετάσεις για όλους τους ασθενείς. Ο γιατρός εξατομικεύει κάθε περίπτωση και συστήνει αυτές που κρίνει ότι θα βοηθήσουν στη διάγνωση.

Ποια είναι η θεραπεία του υπογοναδισμού;

Η θεραπεία εξαρτάται από τα αιτία του υπογοναδισμού και από το αν υπάρχει υπογονιμότητα.

Θεραπεία για ενήλικες είναι η ορμονική υποκατάσταση.

Αν υπάρχει πρόβλημα με την παραγωγή της τεστοστερόνης από βλάβη των όρχεων, θα χορηγηθεί θεραπεία υποκατάστασης με τεστοστερόνη.

Αν το πρόβλημα βρίσκεται στην παραγωγή των ορμονών της υπόφυσης τοτε αυτές θα χορηγηθούν εξωγενώς.

Η τεστοστερόνη σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί, μόνο αν δεν τίθεται θέμα γονιμότητας. Σε περίπτωση κάποιου όγκου στην υπόφυση, ίσως χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση ή ακτινοβολία.

Η υπογονιμότητα που σχετίζεται με τον υπογοναδισμό δεν μπορεί πάντα να αποκατασταθεί με τη φαρμακευτική αγωγή. Σε κάποιες περιπτώσεις ασθενών, η υποβοηθούμενη γονιμοποίηση μπορεί να είναι μία επιλογή.

Θεραπεία για αγόρια: Η χορήγηση τεστοστερόνης μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου όπως μυϊκή μάζα, τριχοφυΐα κλπ. Αν το πρόβλημα εντοπίζεται στην υπόφυση, η χορήγηση των κατάλληλων ορμονών ίσως βοηθήσει στη σωστή ανάπτυξη των όρχεων.