Τι είναι ο προστάτης;

prostateΟ προστάτης είναι ένας αδένας, που αποτελεί τμήμα του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος, έχει μέγεθος όσο ένα κάστανο και βρίσκεται ακριβώς κάτω από την ανδρική ουροδόχο κύστη (δηλ. προΐσταται της κύστεως). Περιβάλλει την ουρήθρα, δια μέσου της οποίας αποβάλλονται τα ούρα. Η κύρια λειτουργία του προστάτη είναι να εκκρίνει ένα ειδικό υγρό, το προστατικό υγρό που μαζί με τα σπερματοζωάρια και το υγρό των σπερματοδόχων κύστεων εξέρχεται διαμέσου της ουρήθρας σαν σπέρμα, κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.

Τι είναι η καλοήθης υπερπλασία προστάτου (ΚΥΠ);

Από την 3η δεκαετία της ηλικίας το μέγεθος του προστάτου αυξάνεται προοδευτικά σε όλους τους άνδρες, στον καθένα με διαφορετικό ρυθμό εξέλιξης. Εάν ο προστάτης μεγαλώσει αρκετά, ελαττώνει τη διάμετρο της ουρήθρας διότι την πιέζει και η ροή των ούρων γίνεται πιο αδύναμη και πιο αργή. Αυτό μπορεί να συμβεί και σε μετρίου μεγέθους προστάτες. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται Καλοήθης Υπερπλασία Προστάτου (ΚΥΠ). Η καλοήθης υπερπλασία προστάτου δεν είναι καρκίνος, παρόλο που κάποιος μπορεί να έχει ταυτόχρονα και τα δύο. Η ΚΥΠ προκαλεί:

  1. στένωση της ουρήθρας με συνέπεια αποφρακτικά συμπτώματα κατά την ούρηση,
  2. στη συνέχεια, στην ουροδόχο κύστη συμβαίνουν διάφορες αλλοιώσεις που προκαλούν τα ερεθιστικά συμπτώματα των ούρων.

enlargedprostate elΜία αύξηση του μεγέθους του προστάτου και αλλαγή στη ροή της ούρησης λοιπόν δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχετε καρκίνο του προστάτου.

 

Ο προστάτης θα συνεχίσει να μεγαλώνει υπό τη δράση των ανδρικών ορμονών με την πάροδο της ηλικίας και δεν υπάρχει κάτι που να αναστέλλει την εξελικτική αυτή διαδικασία.

Η συμπτωματολογία ποικίλλει από άνδρα σε άνδρα και επηρεάζει:

  • το 35% των ανδρών άνω των 50 ετών
  • >50% των ανδρών άνω των 60 ετών
  • ενώ σε 90% ανδρών >80 ετών

Ποια είναι τα συμπτώματα της ΚΥΠ;

Τα συνηθέστερα συμπτώματα διακρίνονται σε: 

  1. Αποφρακτικά:
    • Δυσκολία ή καθυστέρηση έναρξης της ούρησης
    • Αδύναμη ροή ούρων και ελαττωμένη ακτίνα ούρησης
    • Παρατεταμένη διάρκεια ούρηση
    • Αίσθημα ατελούς κένωσης της κύστεως
    • Στάγδην αποβολή ούρων
    • Ακράτεια από υπερπλήρωση (σαν την κατσαρόλα που υπερχειλίζει από νερό)
    • Επίσχεση ούρων (δεν μπορείτε να ουρήσετε)
  2. Ερεθιστικά:
    • Συχνουρία, δηλαδή η ανάγκη να ουρείτε αρκετά συχνά
    • Επιτακτική ούρηση (αιφνίδια τάση για ούρηση)
    • Νυκτουρία (ούρηση κατά τη διάρκεια της νύχτας)
    • Ακράτεια επιτακτικού τύπου
    • Πόνος στην ούρηση
bph last 1

Τα ενοχλήματα πολλές φορές επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Η συνέπεια είναι να αποφεύγει καθημερινές δραστηριότητες όπως το να μεταβεί σε δημόσιους χώρους ή να χρησιμοποιήσει τα μέσα μαζικής μεταφοράς ή να ταξιδέψει χωρίς να έχει εξασφαλίσει την πρόσβαση σε τουαλέτα, καθώς επίσης συχνά παραμένει αφυδατωμένος (επειδή αποφεύγει να πιει νερό, νομίζοντας ότι έτσι περιορίζει τα συμπτώματά του.

Πώς μπορεί να ξέρει ο ιατρός μου αν ο προστάτης μου είναι διογκωμένος; Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται από τον ουρολόγο και βασίζεται στα εξής:

  1. στη λήψη ενός προσεκτικού ιατρικού ιστορικού (με τη βοήθεια ειδικού ερωτηματολογίου),
  2. στη διενέργεια υπερηχογραφήματος Νεφρών, Ουροδόχου κύστεως, Προστάτου προ και μετά ούρηση για τη μέτρηση του ακριβούς μεγέθους του προστάτου και τυχόν υπολείμματος ούρων μετά την ούρηση,
  3. την ουροδυναμική μέτρηση της ροής των ούρων (καταδεικνύει τη δύναμη εξόδου των ούρων),
  4. τη δακτυλική εξέταση από το ορθό. Κατά τη διάρκεια αυτής της εξέτασης ο ιατρός σας ψηλαφεί τον προστάτη σας μέσω του εντέρου. Η εξέταση δεν είναι επώδυνη και προκαλεί μόνο μικρή ενόχληση στους περισσότερους άνδρες. Αυτή η εξέταση δίνει τη δυνατότητα στο ιατρό σας να εκτιμήσει το μέγεθος του προστάτη και να εξακριβώσει εάν έχει εξογκώματα ή ανώμαλη υφή. Είναι πολύτιμη εξέταση για τον αποκλεισμό καρκίνου του προστάτη,
  5. το PSA στο αίμα, το οποίο συνεκτιμάται με την ηλικία, το μέγεθος του προστάτη και τα ευρήματα της δακτυλικής εξέτασης,
  6. σε μερικές περιπτώσεις, χρειάζονται ειδικότερες εξετάσεις όπως η κυστεοσκόπηση (ενδοσκοπική, ανώδυνη, άμεση επισκόπηση όλου του κατωτέρου ουροποιητικού με παράλληλη εκτίμηση των επιπλοκών της ΚΥΠ)

bhh us 1 bph trus 1 uroflometry equipment 003f blood in urine male prostate cancer datxjvka Improved Deflection application illustration 001 V1 20000101 700x480

Τι μπορεί να προκαλέσει η ΚΥΠ εάν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως;

Εάν η θεραπεία δε γίνει έγκαιρα μπορεί να προκληθούν σοβαρές επιπλοκές όπως οξεία επίσχεση ούρων, χρονία κατακράτηση ούρων, υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις, αιματουρία, δημιουργία ψευδοκκολπωμάτων, σχηματισμός λίθων εντός της ουροδόχου κύστεως, έως και νεφρική ανεπάρκεια με συνέπεια την αιμοκάθαρση.

Η θεραπεία πρέπει λοιπόν να γίνει ΝΩΡΙΣ!

prostate bph daf7de67556e04b3c017c0f4ab250e96

Αντιμετώπιση της ΚΥΠ

Σκοπός της θεραπείας είναι η ανακούφιση του ασθενούς από την ταλαιπωρία που του δημιουργούν τα συμπτώματα, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την αποφυγή επιπλοκών της νόσου.

Ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τα κλινικοεργαστηριακά ευρήματα ο ιατρός μπορεί να επιλέξει-προτείνει μία από τις παρακάτω θεραπευτικές λύσεις:

Παρακολούθηση ή φαρμακευτική αγωγή, σε περιπτώσεις ήπιας συμπτωματολογίας

Χειρουργική αντιμετώπιση με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, όταν υπάρχουν πιο σοβαρά συμπτώματα, όταν συμβεί οποιαδήποτε επιπλοκή, ή επί αποτυχίας των φαρμάκων να εξασφαλίσουν μια φυσιολογική ροή ούρων, καθώς και όταν αυτά δεν είναι καλά ανεκτά λόγω παρενεργειών ή αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα που λμβάνει ο ασθενής.

images

Ένα σημαντικό ποσοστό (2 στους 5) των ασθενών τελικά θα χρειαστεί οπωσδήποτε να χειρουργηθεί.

Η χειρουργική θεραπεία ανακουφίζει άμεσα το κώλυμα-εμπόδιο, ελευθερώνοντας την έξοδο των ούρων. Θεωρείται η πιο αποτελεσματική και οριστική μορφή αντιμετώπισης.

images

Διουρηθρική προστατεκτομή με τη μέθοδο TURis (με πλάσμα και διπολική ενέργεια) (TURis=Trans-Urethral Resection in saline)

Η διουρηθρική εκτομή του προστάτου (TURP=Trans-Urethral Resection of the Prostate) αποτελεί, εδώ και αρκετές δεκαετίες, διεθνώς, το χρυσό κανόνα για την πιο αποτελεσματική διόρθωση του διογκωμένου προστάτου διαμέσου της ουρήθρας. τους περιορισμούς της όμως και τα μειωνεκτήματά της ήρθε να καλύψει η «εξέλιξη» της μεθόδου που λέγεται TURis.

Η μέθοδος TURis θεωρείται απολύτως ασφαλής κι έφερε επανάσταση στη θεραπεία της ΚΥΠ γιατί αφαιρεί το προστατικό αδένωμα χωρίς αιμορραγία (καλύτερη αιμόσταση), σε λιγότερο χρόνο, χωρίς να επιβαρύνει την κατάσταση του ασθενούς (διότι δεν απαιτεί μετάγγιση αίματος και δεν προκαλεί σύνδρομο διουρηθρικής, μια πολύ σοβαρή επιπλοκή που συμβαίνει με την κλασσική-παλιά μέθοδο).

Επιτυγχάνει άριστο αποτέλεσμα ακόμη και σε ιδιαίτερα ευμεγέθεις προστάτες που παλαιότερα υποβάλλαμε σε ανοιχτή χειρουργική επέμβαση.

Σε πλαισιο και με φωτο:

TURis Step3 application image 001 V1 20000101 700x480                              TURis Step5 application image 001 V1 20000101 700x480

Περιγραφή της μεθόδου:

Υπό αναισθησία (είτε γενική ή επισκληρίδιο/ραχιαία) εισάγουμε ένα ειδικό λεπτό εργαλείο (ρεζεκτοσκόπιο) διαμέσου της ουρήθρας στο εσωτερικό του προστάτου και από αυτήν τη θέση, υπό όραση μέσω κάμερας σε οθόνη με μεγάλη μεγέθυνση, διενεργείται, με ένα ειδικό ανταλλακτικό εργαλείο (αγκύλη διπολικής διαθερμίας) μιας χρήσης, εκτομή του υπερπλαστικού ιστού, κομμάτι κομμάτι, όπως τα «ροκανίδια» και τα οποία αφαιρούνται στη συνέχεια διαμέσου του ίδιου του εργαλείου και στέλνονται για ιστολογική εξέταση. Στο τέλος η περιοχή μένει ανοικτή και ανεμπόδιστη, όπως εάν θα αφαιρούσαμε όλο το φρούτο ενός μανταρινιού και αφήναμε μόνο τη φλούδα. Η όλη διαδικασία γίνεται υπό όραση και υπό τη ροή αποστειρωμένου φυσιολογικού ορρού που ξεπλένει συνεχώς και αποκλείει την πολύ σοβαρή επιπλοκή που συνέβαινε παλαιότερα, δηλ το σύνδρομο διουρηθρικής λόγω απορρόφησης υπότονων διαλυμάτων που χρησιμοποιούνταν και προκαλούσαν δηλητηρίαση εξ ύδατος από την αραίωση του αίματος. Η επέμβαση διαρκεί περίπου 1-1,5 ώρα (η διάρκεια εξαρτάται από το μέγεθος του προστάτου). Στο τέλος τοποθετείται ένας καθετήρας διαμέσου της ουρήθρας ο οποίος αφαιρείται μετά από 1-2 ημέρες.

Η τεχνική είναι λιγότερο τραυματική, αναίμακτη, και με πολύ χαμηλότερα ποσοστά επιπλοκών. Δεν υπάρχει μετεγχειρητικός πόνος, ενώ ο ασθενής κινητοποιείται τις πρώτες μετεγχειρητικές ώρες.

Ο συνδυασμός εκτομής-εξάχνωσης και ταυτόχρονης ηλεκτροπηξίας της επιφάνειας του ιστού αφήνει τελικά μια ομαλή και ομοιόμορφη επιφάνεια στην προστατική κοίτη.

Η μέθοδος TURis ενδείκνυται σε όλους τους ασθενείς, διότι αφαιρεί όλο το αδένωμα, όσο μεγάλο κι αν είναι, είναι πολύ γρήγορη, αναίμακτη, επιτρέπει την ιστολογική εξέταση του προστατικού ιστού που αφαιρείται, έχει πολύ βραχεία νοσηλεία-συνήθως 1 ημέρα και σε κάποιες περιπτώσεις μόνο λίγες ώρες.

Σύγκριση με laser:

Σημειωτέον ότι το laser (ΛΕΗΖΕΡ) μειονεκτεί έναντι της μεθόδου TURis γιατί αφενός εξατμίζει τον ιστό και δεν αφήνει υλικό για βιοψία (σε ποσοστό 5-10% μπορεί να κρύβεται καρκίνος χωρίς να υπάρχει από πριν κλινική υποψία, συνεπώς η βιοψία είναι απαραίτητη), αφεταίρου δημιουργεί συνήθως εκτεταμένες θερμικές βλάβες με πολύ ενοχλητικά ερεθιστικά συμπτώματα και στενώματα. Τέλος, η οπτική ίνα του laser κοστίζει πολύ ακριβότερα από την ανταλλακτική αγκύλη του TURis.

Oδηγίες πριν την επέμβαση

Ο ασθενής πρέπει να διακόψει φάρμακα που μπορεί να επηρεάσουν την πηκτικότητα του αίματος (π.χ. Salospir, ασπιρίνη, Sintrom, Plavix, Iscover, Ticlid, Aflen κ.ά.) συνήθως για 6-7 ημέρες πριν το χειρουργείο. Εάν η αντιπηκτική αγωγή δε δίνεται προληπτικά αλλά είναι απαραίτητη στον ασθενή, σ'αυτό το διάστημα πρέπει να κάνει μια μικρή ενεσούλα (χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνη) στο υποδόριο στρώμα λίπους ώστε να συνεχίσει να προστατεύεται από θρομβώσεις αλλά χωρίς τον κίνδυνο αιμαρραγίας.

Την ημέρα της εισαγωγής (ίδια ημέρα του χειρουργείου) χρειάζεται να έχεται μαζί σας:

Τα φάρμακά σας (εκτός των αντιπηκτικών).

Βιβλιάριο ασθενείας, αστυνομική ταυτότητα, σε περίπτωση συνταξιούχου ΕΟΠΥΥ και το χαρτί της σύνταξης τελευταίου τριμήνου.

Εάν παραμείνει κάποιος συγγενής το βράδυ (κάτι που δεν θεωρείται απαραίτητο) καλό είναι να έχει και εκείνος μαζί την ταυτότητά του.

Ο ασθενής προσέρχεται στην κλινική (νηστικός από 8/ώρου) την ίδια ημέρα της επέμβασης ώστε να υποβληθεί στον απαραίτητο προεγχειρητικό έλεγχο που περιλαμβάνει μερικές εξετάσεις αίματος, ηλεκτροκαρδιογράφημα, ακτινογραφία θώρακος και καρδιολογική εκτίμηση. Σε είδικές περιπτώσεις ενδέχεται να ζητηθεί κάποια πιο ειδική εξέταση. Αυτό διαρκεί 30-45 λεπτά.

Στη συνέχεια τον ασθενή βλέπει ο αναισθησιολόγος και τον ενημερώνει για τις αναισθησιολογικές επιλογές, αφού αξιολογήσει την κατάστασή του και κρίνει ποια είναι η ασφαλέστερη για τον εν λόγω ασθενή μέθοδος αναισθησίας (λαμβάνοντας υπόψιν συχνά και την προτίμηση του ασθενούς). Η επέμβαση διενεργείται είτε με επισκληρίδιο/ραχιαία αναισθησία (όπου ο ασθενής αναισθητοποιείται από τη μέση και κάτω αλλά παραμένει ξύπνιος) ή γενική αναισθησία (σ'αυτήν την περίπτωση κοιμάται).

Διευκρινήσεις για μετά το χειροουργείο

Μετά από την επέμβαση παραμένει ένας καθετήρας ώστε να «ξεπλένει» την περιοχή με πλύσεις φυσιολογικού ορρού.

Ο ασθενής συνήθως κινητοποιείται, δηλ περπατάει, λίγες ώρες μετά και σιτίζεται, το μεσημέρι με ελαφρά διατροφή και το βράδυ με ελεύθερη.

Το επόμενο πρωί της επέμβασης, ο ασθενής εξέρχεται της κλινικής με τον καθετήρα ο οποίος αφαιρείται συνήθως άλλη μία ημέρα μετά, στο σπίτι, από τον θεράποντα ιατρό. Μετά την αφαίρεση του καθετήρος ο ασθενής μπορεί να πλυθεί κανονικά (μπάνιο).

Ο ασθενής θα πρέπει για περίπου 10-15 ημέρες να πίνει πολλά υγρά και να αποφεύγει τα πιπέρια και λοιπά μπαχαρικά καθώς και το αλκοόλ.

Θα λαμβάνει μία αντιβίωση για 15-20 ημέρες ώστε να προστατεύεται μέχρις ότου επουλωθούν οι εσωτερικές πληγές.

Συνιστάται αποφυγή σεξουαλικών δραστηριοτήτων για περίπου 25 ημέρες.

Εντός 7 ημερών ο ασθενής μπορεί συνήθως να έχει φυσιολογικές καθημερινές δραστηριότητες, όπως να κάθεται και να οδηγεί.

Εντός της εβδομάδος συνήθως εκδίδεται και η απάντηση της ιστολογικής εξέτασης.

Όποιος ασθενής λαμβάνει αντιπηκτικά, τα ξεκινά συνήθως 7-10 μέρες μετά την επέμβαση.

Για την καταπολέμηση τυχόν δυσκοιλιότητας τις πρώτες ημέρες συνιστάται η χορήγηση υπόθετων γλυκερίνης.

Μετά την επέμβαση υπάρχει φυσιολογική εγκράτεια ούρων και φυσιολογική ή και βελτιωμένη στυτική λειτουργία αλλά το μόνο που αλλάζει είναι η παλινδρόμηση του εκσπερματίσματος προς την ουροδόχο κύστη (παλίνδρομη εκσπερμάτιση) η οποία δεν επηρεάζει το αίσθημα του οργασμού το οποίο ελέγχεται από τις ίνες του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, ούτε προκαλεί κάποια βλάβη στην ουροδόχο κύστη γιατί εξέρχεται με την ούρηση. Το φαινόμενο της παλίνδρομης εκσπερμάτισης οφείλεται στο γεγονός ότι ο κυστικός αυχένας (όριο κύστεως-προστάτου) διανοίγεται καλά κατά την επέμβαση ώστε να ουρεί ο ασθενής ανεμπόδιστα, και δεν αποτελεί επιπλοκή, αλλά, τουναντίον, απόδειξη της ορθής και εκτεταμένης διάνοιξης αυτού. Η σεξουαλική λειτουργία είναι λοιπόν φυσιολογική μετά!